ΤΑ ΠΡΟΙΚΟΣΥΜΦΩΝΑ

Σε αλλοτινές- και όχι πολύ μακρινές, εποχές ο θεσμός της προίκας διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο στη ζωή του ζευγαριού. Οι οικογένειες όφειλαν να φροντίζουν για την προίκα των κοριτσιών τους , και μάλιστα από από την παιδική τους ηλικία.. Η προίκα μπορεί να περιλάμβανε: ρούχα, εργαλεία νοικοκυριού (π.χ. αργαλειός), χτήματα, αστικά ακίνητα, χρήματα, ακόμη και ζώα στα αγροτικά νοικοκυριά. Αν και ο θεσμός της προίκας καταργήθηκε επίσημα το 1982, εξακολουθεί, ακόμη και σήμερα, να δίνεται με άλλη μορφή και με άλλη ονομασία ( γονική παροχή).

Από το άρθρο του Γ. Θανόπουλου "Ο Κύκλος της ζωής: Γέννηση- Γάμος- Θάνατος (ΕΑΠ 2002) αντλήθηκε το παρακάτω "προικοσύμφωνο", εκατόν εξήντα χρόνια πριν.

Δέσποτα Κύριε ημών Ιησού Χριστέ, ο εν Κανά γάμον ευλογήσας αυτός ευλόγησον και το παρόν συνοικιέσιον, όπερ μέλλω ποιείν εγώ η κάτωθι Γεωργάκινα. Εις έλλειψιν του ανδρός μου υπανδρεύω την παμφιλτάτην  μου θυγατέρα ονόματι Αγγελική εν ανδρί νόμιμον Κωνσταντίνον, υιόν του Αποστόλη Σανούκη εις πρώτο γάμον και της τάσσω δια προικίον τα κάτωθεν φαινόμενα.

Τρία φέσια,τρία μανδήλια, τρες φακουτές (προσωπομάνδηλα), οι δυο βαμπακερνές και μια λιναρίτικη, εννέα υποκάμισα, τρία μανικουτά μακριά, δύο κοντά, πέντε δίμιτα,δύο φλοκωτά, τρεις ποδιές, η μία ρούχινη, μια σαλταμάρκα, ένα φουστάνι διμικατόνι με ζώστρα, τία ζωνάρια, τα δύο καμηλίσια και ένα γνεστικό, ένα σαγιάκι, λάιο καλό της μόδας, δράμια εκατόν εξήντα ασημοζώναρό της, πέντε οκάδες χάλκωμα, το μισό χωράφι εις Μουτζάλη.... το αμπέλι εις Σέλο όλον, μισόν κήπον εις πέρα Μαχαλά... και γρόσια μετρητά οκτακόσια και το συνηθισμένο κρεβατοστρώσι 
Αυτά δίδω με την ευχή μου, ο δε πλουσιόδωρος Θεός δώσοι υγείαν, ευτυχίαν δια πρεσβειών της υπεραγίας Θεοτόκου και αγίου Γεωργίου και του μεγαλομάρτυρος  Προκοπίου. Αμήν.

                                                             
     1855 Δεκεμβρίου 10, Πάπιγκον Ηπείρου.

"ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Δεν ξέρω  αν τούτη η αναφορά μπορεί να θεωρηθεί συντηρητική ή προοδευτική, εκείνο για το οποίο είμαι βέβαιος ότι η συνολική εικόνα των επαρχιακών πόλεων και χωριών είναι κάτι περισσότερο από άθλια. Δεδομένη θεωρείται η εγκατάλειψη από τις τοπικές και περιφερειακές υπηρεσίες. Για τον λόγο αυτό σκέφτηκα πως μια λύση θα ήταν η .... επιστροφή στο παρελθόν!.

Παλιότερα, όπου η οικονομική δυνατότητα της χώρας ήταν άθλια, σαν σήμερα, οι κοινότητες είχαν υιοθετήσει την προσωπική εργασία για την κατασκευή διαφόρων κοινωφελών έργων.
Έτσι, για να στρωθούν με αμμοχάλικα διάφοροι δρόμοι, για να φυτευτούν διάφορα δένδρα στο χωριό… αποφάσιζαν να δουλέψουν όλοι, προσφέροντας προσωπική εργασία αφιλοκερδώς. Κάθε ενήλικας και γερός άνδρας, έπρεπε να δουλέψει οκτώ μεροδούλια δωρεάν. Εξαιρούνταν βέβαια οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι στρατιωτικοί, αστυνομικοί και άλλα παραπλήσια επαγγέλματα, επίσης οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι ανήμποροι. Όσοι εξαιτίας της εργασίας τους δεν μπορούσαν να προσφέρουν προσωπική εργασία, ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν 50 δραχμές το μεροκάματο, δηλαδή 400 δραχμές, τα χρήματα αυτά ήταν η αμοιβή για κάποιους άλλους εργάτες, που θα δούλευαν.

Οι σημερινές τσάπες, οι εκσκαφείς καθώς και τα σφυροτρύπανα, δεν υπήρχαν, (αλλά κι αν υπήρχαν, δεν υπήρχαν τα χρήματα για να πληρωθούν) τα αντικατέστησαν τα χέρια των κατοίκων του χωριού, με τα πενιχρά μέσα που διέθεταν, τα τσαπιά, τις αξίνες, τα φτυάρια, τις βαριοπούλες και τις σφήνες.

Έτσι εκεί που το κράτος δεν έφτανε, οι πολίτες παρεμβαίνανε με την προσωπική εργασία τους, και συμπλήρωναν το έλλειμμα.

Χαρακτηριστικό είναι και το σχόλιο της εφημερίδας «ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΓΝΩΜΗ» του 1956. Το δημοσίευμα έχει ως εξής:

Εις πολλά ορεινά και ημιορεινά χωριά υποχρεούνται οι κάτοικοι την εποχή αυτήν να διαθέσουν την προσωπική των εργασία σε διάφορα οδοποιητικά έργα για να ξεχρεωθούν από την αξία του χορηγηθέντος σε αυτούς σίτου και αραβόσιτου. Η εποχή όμως αυτή ύστερα από τις πολύμηνες κακοκαιρίες είναι περισσότερο κατάλληλη για την προετοιμασία των αγρών των και κήπων και τόσων άλλων εργασιών αναγκαίων για την καλλιέργεια. Είναι η πλέον κατάλληλη για τις δικές των γεωργικές και κτηνοτροφικές εργασίες. Πότε θα εργαστούν στα χωράφια των, πότε θα καλλιεργήσουν όταν επί ημέρες θα είναι απασχολημένοι σε άλλες εργασίες για να πληρώσουν με την προσωπική των εργασία του λίγου αραβόσιτου, που έλαβαν. Η προσωπική των αυτή εργασία μπορεί να διατεθεί σε έργα σε άλλη εποχή, που οι εργασίες των για την καλλιέργεια και βελτίωση της παραγωγής των είναι λιγότερες.
Οι κάτοικοι των ενδιαφερομένων χωριών παρακαλούν τον κ. Νομάρχη όπως εκτιμήσει την κατάσταση κατά την οποία προέχει η προετοιμασία και καλλιέργεια των αγρών των και ας διατάξει σχετικώς.

3η Σεπτεμβρίου 1843: Η επανάσταση που οδήγησε στο πρώτο Σύνταγμα

Σαν σήμερα συμπληρώνονται 169 χρόνια από την ιστορικής σημασίας επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου που ανάγκασε τον βασιλιά Όθωνα να παραχωρήσει Σύνταγμα στον ελληνικό ναό δίνοντας το όνομά της και στην ομώνυμη κεντρική πλατεία της Αθήνας.

Είχαν περάσει ήδη οκτώ χρόνια από την ενηλικίωση του βασιλιά Όθωνα και η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν τραγική και διαρκώς χειροτέρευε. Προβλήματα που σχετίζονταν με την αγροτική γή, τις εθνικές γαίες, την εκπαίδευση και άλλους βασικούς πυλώνες του συστήματος, αποσάθρωναν σταδιακά τη χώρα και προκαλούσαν την δικαιολογημένη δυσφορία του λαού.

Την κατάσταση επιδείνωνε ο απολυταρχισμός που χαρακτήριζε το παλάτι και οδηγούσε σε μικροεξεγέρσεις, οι οποίες όμως καταπνίγονταν αμέσως από τον κυβερνητικό στρατό. Το αποτέλεσμα ήταν το παλάτι να αποτελεί για χρόνια αιτία πολιτικών αναταραχών και να συγκεντρώνει το μίσος και τη δυσαρέσκεια του Ελληνικού λαού.

Η Ελλάδα ήταν προφανές ότι χρειαζόταν μία ριζική αλλαγή και την θέσπιση νόμων που θα οργάνωναν την πολυτάραχη κοινωνικοπολιτική ζωή της χώρας και θα έβαζαν το παλάτι και τους ενοίκους του στη θέση τους.

Η αρχή έγινε το 1840 όταν ο στρατηγός Ιωάννης Μακρυγιάννης ίδρυσε μία (κατά τον Όθωνα,παράνομη) οργάνωση, με σκοπό την επιβολή Συντάγματος. Η οργάνωση αυτή, σιγά σγιά συγκέντρωσε πρώην πολεμιστές του 1821 που είχαν πολεμήσει για μία ελεύθερη Ελλάδα και τώρα είχαν παραγκωνιστεί από τους Βαυαρούς και έβλεπαν τη χώρα τους να παρακμάζει.

Το κίνημα είχε πλέον οργανωθεί. Έμενε μόνο να οργανωθεί το μεγάλο πραξικόπημα που θα ανάγκαζε τον Όθωνα να δώσει Σύνταγμα στον Ελληνικό λαό. Η αρχική ημερομηνία εκδήλωσης του κινήματος είχε ορισθεί να είναι η 25η Μαρτίου 1844, για να συμπίπτει με τον εορτασμό της επανάστασης. Ο Μακρυγιάννης όμως, μέσα στον ενθουσιασμό του διέδωσε το μυστικό σε πολλούς, με αποτέλεσμα να επισπευθεί η εκδήλωση του κινήματος.

Σύμφωνα με το σχέδιο το κίνημα θα ξεκινούσε από τους στρατώνες, προκειμένου να ακινητοποιηθούν άμεσα τα στελέχη του Οθωνικού καθεστώτος. Το τελικό σύνθημα δόθηκε τη νύχτα της 2ης προς 3ης Σεπτεμβρίου, όταν στελέχη του κινήματος κατευθύνθηκαν προς το σπίτι του Μακρυγιάννη. Η κινητικότητα αυτή, τράβηξε την προσοχή των χωροφυλάκων, οι οποίοι περικύκλωσαν ην οικία Μακρυγιάννη.

Ο συνταγματάρχης Καλλέργης, συνειδητοποιώντας την κρισιμότητα της κατάστασης, πήγε στους στρατώνες και με το σύνθημα "Ζήτω το Σύνταγμα" έδωσε το έναυσμα στους στρατιωτικούς να ξεσηκωθούν.

Ο στρατός έφτασε στα ανάκτορα της Αθήνας (τη σημερινή Βουλή) με ζητωκραυγές και επευφημίες και σύντομα ενώθηκε μαζί του και ο ελληνικός λαός. Κάθε προσπάθεια του πανικόβλητου Όθωνα να διαλύσει την πορεία έπεφτε στο κενό. Στις 3 τα ξημερώματα κλήθηκε σε συνεδρία το συμβούλιο της επικρατείας προκειμένου να επικυρώσουν την επανάσταση. Το συμβούλιο αναγνώρισε το κίνημα, καθόρισε τη σύγκληση Εθνοσυνέλευσης και διόρισε επιτροπή υπό τους Γεώργιο Κουντουριώτη, Λ. Μαυρομιχάλη, Γ. Λινιάνα, Γ. Ψύλλα, Ανδρέα Λόντο και Κ. Προβελέγγιο, η οποία θα παρουσίαζε τις αποφάσεις του στο Βασιλιά.

Στις 3 το μεσημέρι της 3ης Σεπτεμβρίου, ο λαός και ο στρατός διαλύθηκαν αφού πληροφορήθηκαν ότι όλα τα αιτήματα των επαναστατών έγιναν αποδεκτά, ενώ με βασιλικό διάταγμα, η 3η Σεπτεμβρίου ανακηρύχθηκε μέρα εθνικής γιορτής και ο Δημήτριος Καλλέργης παρασημοφορήθηκε, ως αρχηγός του επαναστατικού κινήματος.

Η επανάσταση αυτή αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της πολιτικής ιστορίας της χώρας που οι Έλληνες δεν θα πρέπει να ξεχνάνε, αφού η 3η Σεπτεμβρίου, αποτελεί πλέον κάτι παραπάνω απο ιστορικό γεγονός. Είναι ημέρα μνήμης για την αναίμακτη μετάβαση της Ελλάδας απο την βασιλεία στην συνταγματική μοναρχία, αποδεικνύοντας ότι ο λαός έχει τη δύναμη να εισακουστεί αναίμακτα και χωρίς τη χρήση βίας, ακόμα και κάτω απο τις πιο αντίξοες συνθήκες.
Πηγή:http://www.iefimerida.gr/news